*کودک شادم را بشناسم*

به انتخاب و دخل و تصرف : امین میرموسوی

نشانه های شادی کودکان چیست؟چگونه بفهمم که فرزندم شاد است و از زندگیش لذت می برد؟آیا می توانیم نشانه های شادی کودک را در صورت و رفتار او بخوانیم؟

این ها سوالاتی است که بسیاری از والدین از خود می پرسند.

پیش از پرداختن به این مطلب لازم به ذکر است که من ترجیح می دهم نشانه های شادی که در ذیل به آن اشاره می کنم را  به عنوان معیار های بهداشت روان کودک معرفی کنم ،چرا که به نظر می رسد پس از دارا بودن از این نشانه ها ست که کودک را می توانیم شاد بدانیم.

شادی چیزی نیست که بتوان در کاغذ کادو پیچید و به کودک داد . خوشحالی با خریدن لباس های قشنگ و فراوان با اسباب بازی های زیاد نیز برای کودک ایجاد نمی شود . حتی شادی کودک با دور نگه داشتن او از هر ناراحتی و ناکامی -که این حالت در خانواده های تک فرزند زیاد به چشم می خورد- نیز تامین و تضمین نمی شود .

شادی کودک امری درونی است و نه بیرونی ، اما تظاهرات بیرونی نیز دارد . به عبارت دیگر شما می توانید با توجه به شخصیت کودک و احساسات او نشانه های شادی را در او بیابید .شما با صبر و شکیبایی می توانید زمینه یک عمر شادی را برای کودک فراهم نمایید

اما اولین گام این است که بدانید نشانه های شادی کدام است؟ 

 احتمالا وقتی کودکتان نوزاد بود یا یکی دو ساله شما می توانستید به راحتی شاد یا غمگین بودن او را بفهمید . وقتی شما رو می دید صورتش با خنده پر می شد ،یا اگر می دید عروسک یا ماشینش در حیاط جا مانده و شب قبل باران زیادی آمده و حسابی خیس شده، به شدت غمگین می شد و گریه می کرد. حالا کودکتان  بزرگتر شده و به سن چهار و یا پنج سالگی رسیده و احساسات و هیجاناتش پیچیده تر شده است . اما توانایی اش برای کنترل آن احساسات نیز افزایش یافته است . هنوز هم نشانه های بیرونی که خوشحالی یا غم او را نشان دهد وجود دارند اگر چه خواندن آن برای والدین قدری دشوار تر شده است.

کودک شاد معمولا لبخند می زند ،بازی می کند ،کنجکاوی نشان می دهد،سوال می کند ،با سایر کودکان ارتباط برقرار می کند و نیازی ندارد مرتبا کسی در کنار او باشد و برای انجام بازی به او انگیزه بدهد.می تواند چند ساعتی دور از والدین در جایی مثل مهد به سر برد و از این بابت مضطرب نمی شود و بی تابی آمدن والدین را ندارد؛ شراکت را بر انزوا ترجیح می دهد، به سن بلوغ که می رسد گروه همسال را بر خانواده ترجیح می دهد.                                                                                                                                                             از موفقیت در درس و ورزش لذت می برد ولی نه آنکه تمام فکرش شاگرد اول شدن باشد و اگر نشد دنیا به آخر می رسد.                                                                                                                                                   نشانه های غم کودک هم روشن است  : کودک خود را کنار می کشد ، ساکت است ،خیلی خوب غذا نمی خورد، خود انگیخته با سایر بچه ها قاطی نمی شود ،بازی نمی کند ، سوال نمی کند ،نمی خندد و کمتر حرف می زندو یا اصلا حرف نمی زند.

اگر شما دارای فرزندی هستید که طبیعتا درونگرا یا خجالتی است به این شکل که زیاد نمی خندد یا رابطه زیادی با دیگران برقرار نمی کند یا بیشتر ترجیح می دهد با خودش باشد به این معنا نیست که ناشاد است.خجالتی بودن مانند غمگینی نیست اما خواندن نشانه های شادی در کودکان خجالتی و یا درونگرا دشوارتر است. در چنین کودکانی نیز در صورتی که تغییر اساسی در رفتارشان ایجاد شود مثلا بیشتر خود را کنار بکشند یا به نظر می ترسند، باید مورد توجه بیشتر قرار بگیرند.

همه نشانه  هایی که در نوزادان برای ابراز احساسات وجود دارد در کودکان بزرگتر نیز یافت می شود اما دو نشانه ی مهم احساسات مثبت در کودک «علاقه داشتن» و «لذت بردن» است . چند نشانه منفی مهم نیز « آشفتگی» ، «خشم» و «ترس» است که در کودک ناشاد دیده می شود.

منظور از علاقه داشتن تمایل و توجه کودک به چیز های مختلف در محیط زندگی و عمل کردن است .مانند علاقه به رفتن به مهد ، علاقه به نقاشی ....  .لذت بردن به صورت های مختلفی جلوه می کند مثل لذت بردن از خواند کتاب یا تماشای کارتون و یا بازی با بچه های همسن و سال.

معمولا بسیاری از والدین می فهمند کودکی که ترس در وجودش دارد شاد نیست ، اما بسیاری متوجه نیستند که یک کودک خشمگین معمولا غمگین است . در واقع این کودک با بروز خشمش ،غم خود را نشان می دهد. صرف نظر از سن کودک خشم یک آشفتگی شدید است . وقتی یک کودک 5 یا 6 ساله برادرش را می زند و داد می کشد که " من از تو متنفرم" به این معناست که او دچار آشفتگی شده است و این آشفتگی فراتر از سطح توانایی او در کنار آمدن با آن است.به هر حال هرکودکی راه های خاص خود را دارد تا به شما نشان دهد که در حال گذراندن شرایط سختی است . هر یک از والدین با خردمندی درونی خود و شناخت نسبی کودکشان می توانند آن را ببینند و حس کنند . برخی از کودکان خود را کنار می کشند ، برخی ممکن است با خشونت رفتار کنند و برخی هم خود را به والدین می چسبانند.

 بنابراین لازم است فاکتور های فوق الذکر را به عنوان برخی از مهمترین معیارهای بهداشت روان در نظر بگیرید و هر زمان دیدید که با اغلب این نشانه های منفی بیشتر اوقات دست و پنجه نرم می کنید می بایست که در جهت حل مشکل از یک روانشناس بالینی کودک بهره بگیرید.

 با بالا رفتن سن کودک، شما نیز به عنوان والدین او تدریجا سرشت اورا بهتر می شناسید و بهتر می توانید نشانه های غم و شادی او را تشخیص دهید